Mineralife

Είναι η μεταλλευτική τέχνη; [Θέμα προς συζήτηση]

Όχι, θα έλεγε ο καθένας από μας, χωρίς πολύ σκέψη, όμως για να δωθεί μια πειστική απάντηση, πρέπει να απαντηθεί πρώτα το ερώτημα: "τι είναι τέχνη;". Τέχνη κατά τον Γ. Μπαμπινιώτη ονομάζεται η δημιουργία έργων που διέπονται από αισθητικούς κανόνες ως αποτέλεσμα της δημιουργικής έκφρασης του ανθρώπου. Βέβαια ο ορισμός αυτός της τέχνης δεν είναι ο μοναδικός, για παράδειγμα ο Φρόυντ είχε υποστηρίξει ότι η τέχνη είναι ο εξευγενισμός της ηδονοερωτικής ορμής. Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, που αναφέρεται στο λεξικό εννοιών του Σωκράτη Γκίκα, η τέχνη είναι μια προέκταση της εργασίας και συνδεδεμένη με την πρακτική δράση.

Σίγουρα αν συνεχίζαμε την καταγραφή όλων των ορισμών που έχουν γραφτεί για την τέχνη σε όλη τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων θα καταλήγαμε στην δημιουργία μιας πολύτομης εγκυκλοπαίδειας, που σε καμία περίπτωση δεν θα εξυπηρετούσε τους σκοπούς αυτού του άρθρου. Στόχος του παρόντος κειμένου είναι απλά να τεθούν κάποια θέματα προς προβληματισμό, παραγωγική σκέψη και συζήτηση των αναγνωστών του.
Η πρώτη εικόνα που σχηματίζεται στο μυαλό όλων μας όταν ακούμε για την μεταλλευτική είναι μία μεγάλη βιομηχανική υποβαθμισμένη περιοχή ή στην καλύτερη των περιπτώσεων ένα σύνολο από εκσκαφικά μηχανήματα που "τρώνε" αδηφάγα την μάνα γη. Η εικόνα αυτή δεν είναι και τόσο άδικη, όσο ατελής. Η πληρότητα της εικόνας αυτής εκφυλίζει την μεταλλευτική επιστήμη προβάλλοντας μόνο την εγγενή "βαρβαρότητά" της. Σπάνια αναφέρεται κανείς στους άγνωστους μεταλλορύχους, που έχασαν την ζωή τους εξορύσσοντας πολύτιμους λίθους και μάρμαρο. Αλλά όλοι μας εξωραϊζουμε τον Παρθενώνα, το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς και το Ερεχθείο.

"Εκτός από τους μεγάλους φιλοσόφους, δραματουργούς, καλλιτέχνες, ποιητές, υπάρχουν και οι απλοί τεχνικοί. Υπάρχουν οι άγνωστοι μεταλλευτές, που παρατήρησαν και κατανόησαν τη σημασία ορισμένων φαινομένων, τα οποία προσπάθησαν να εφαρμόσουν στην πράξη. Με αποτέλεσμα να προκαλούν και σήμερα ακόμη συγκίνηση και εντύπωση τα τεχνικά επιτεύγματα του εφευρετικού πνεύματος της ανθρώπινης μεγαλοφυϊας. Τα χάλκινα έργα τέχνης που τα θαυμάζουμε από άποψη αισθητικής αποδεικνύουν επίσης τη μεγάλη επιδεξιότητα των αρχαίων στη μεταλλοτεχνία. Και ακόμη ότι οι αρχαίοι διέπρεψαν στην τεχνική της παραγωγής και μεταλλουργίας των μετάλλων... Οι αρχαίοι συγγραφείς, ενώ έγραψαν τόσα έργα πάνω στη φιλοσοφία, στην ιστορία, στα μαθηματικά, στην ιατρική, έγραψαν ελάχιστα για τη μεταλλευτική και τη μεταλλουργική τεχνική. Και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η μεταλλευτική και η μεταλλουργική τεχνική θεωρούταν "βάναυση" τέχνη και την εκτελούσαν δούλοι με την επίβλεψη ολίγων ελεύθερων πολιτών. Όπως είναι γνωστό οι αρχαίοι ιστορικοί και φιλόσοφοι δεν ασχολήθηκαν με αυτά τα υλιστικά, "βάναυσα" έργα, όπως τα θεωρούσαν. Ασχολούνταν μόνο με τα έργα των ελεύθερων πολιτών, που ήταν ουσιαστικά η πολιτική και οι πόλεμοι".

Βιβλίο "Αρχαιογνωσία των μετάλλων" της Κ. Τσαϊμου.